คะโดมัตสึ (Kadomatsu) คืออะไร? คู่มือฉบับสมบูรณ์เกี่ยวกับความหมายและธรรมเนียมการประดับตกแต่งช่วงปีใหม่ญี่ปุ่น
คะโดมัตสึ (Kadomatsu) คืออะไร? คู่มือฉบับสมบูรณ์เกี่ยวกับความหมายและธรรมเนียมการประดับตกแต่งช่วงปีใหม่ญี่ปุ่น
เมื่อถึงเทศกาลปีใหม่ในญี่ปุ่น คุณอาจจะเห็นเครื่องประดับตกแต่งที่ไม่เหมือนใคร ทำจากไม้ไผ่และต้นสนวางอยู่หน้าประตูบ้านหรือประตูทางเข้าอาคาร การตกแต่งนี้เรียกว่า “คะโดมัตสึ” (門松) สำหรับชาวไทยที่เพิ่งเคยเห็นเป็นครั้งแรก อาจจะสงสัยว่า “สิ่งนี้คืออะไรกันแน่?”
บทความนี้จะเป็นคู่มือฉบับสมบูรณ์ที่ช่วยให้คุณเข้าใจหนึ่งในธรรมเนียมปีใหม่ที่โดดเด่นที่สุดในญี่ปุ่น เราจะเจาะลึกความหมาย วิธีการติดตั้ง และวิธีการทิ้งอย่างถูกวิธี การทำความเข้าใจธรรมเนียมนี้จะทำให้ประสบการณ์การฉลองปีใหม่ของคุณในญี่ปุ่นมีความสมบูรณ์ยิ่งขึ้น
คะโดมัตสึ (Kadomatsu) คืออะไร? เครื่องประดับต้อนรับเทพเจ้าปีใหม่
คะโดมัตสึ (Kadomatsu) คือเครื่องประดับตกแต่งปีใหม่แบบดั้งเดิมที่วางเป็นคู่หน้าประตูทางเข้าบ้านหรืออาคาร หน้าที่หลักของมันคือเป็นเครื่องหมายหรือ “เสาอากาศ” เพื่อต้อนรับการมาเยือนของ โทชิกามิ-ซามะ (年神様) เทพเจ้าแห่งปีใหม่ตามความเชื่อชินโต
เชื่อกันว่าในช่วงปีใหม่ โทชิกามิ-ซามะ จะลงมาจากสวรรค์และมาเยี่ยมเยียนทุกบ้านเพื่อประทานพรแห่งโชคลาภและความอุดมสมบูรณ์สำหรับการเก็บเกี่ยวในปีที่จะมาถึง คะโดมัตสึทำหน้าที่เป็นที่พำนักชั่วคราว (โยริชิโระ) สำหรับเทพเจ้าในระหว่างการมาเยือน
ความหมายเบื้องหลังองค์ประกอบแต่ละส่วนของคะโดมัตสึ
- ต้นสน (松 – มัตสึ): เนื่องจากใบของต้นสนเขียวชอุ่มตลอดทั้งปี ต้นสนจึงเป็นสัญลักษณ์ของอายุยืนยาวและความเป็นอมตะ
- ไม้ไผ่ (竹 – ทาเกะ): ไม้ไผ่เติบโตเร็วมากและตรงขึ้นไปข้างบน เป็นสัญลักษณ์ของความแข็งแกร่ง ความมีชีวิตชีวา และความเจริญรุ่งเรือง
- ดอกบ๊วย (梅 – อุเมะ): บางครั้งมีการเพิ่มเข้ามาเป็นเครื่องประดับ ดอกบ๊วยที่บานในช่วงปลายฤดูหนาวเป็นสัญลักษณ์ของความหวังและการเริ่มต้นใหม่
คู่มือปฏิบัติเกี่ยวกับคะโดมัตสึ
ควรติดตั้งและถอดเมื่อใด?
โดยปกติแล้วคะโดมัตสึจะติดตั้งหลังจากวันคริสต์มาสไปจนถึงวันที่ 28 ธันวาคม การติดตั้งในวันที่ 29 ธันวาคมถือเป็นเรื่องโชคร้าย (เพราะเลข 9 อ่านว่า “คุ” ซึ่งคล้ายกับคำว่า “คุรุชิมิ” หรือความทุกข์) และการติดตั้งในวันที่ 31 ธันวาคมถือว่าไม่สุภาพต่อเทพเจ้า คะโดมัตสึจะยังคงตั้งแสดงอยู่จนถึงวันที่ 7 มกราคม (หรือ 15 มกราคมในบางพื้นที่)
วิธีการจัดแสดง?
คะโดมัตสึจะจัดแสดงเป็นคู่เสมอที่ด้านซ้ายและขวาของประตูทางเข้าหรือประตูรั้ว
วิธีการกำจัด?
เนื่องจากถือเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ คุณไม่ควรทิ้งมันลงถังขยะเฉยๆ วิธีที่พบบ่อยที่สุดคือการนำไปที่ศาลเจ้าชินโตที่ใกล้ที่สุดเพื่อเผาในพิธีกองไฟที่เรียกว่า “ดงโดะ-ยากิ” (どんど焼き) ซึ่งมักจะจัดขึ้นประมาณวันที่ 15 มกราคม
สามารถซื้อได้ที่ไหน?
ใกล้สิ้นปี คุณสามารถซื้อคะโดมัตสึได้อย่างง่ายดายตามร้านดอกไม้ ซูเปอร์มาร์เก็ตขนาดใหญ่ หรือศูนย์จำหน่ายสินค้าตกแต่งบ้าน (home center) ราคาจะแตกต่างกันไป ตั้งแต่ไม่กี่พันเยนสำหรับขนาดเล็ก ไปจนถึงหลายหมื่นเยนสำหรับขนาดใหญ่และที่สร้างโดยช่างฝีมือมืออาชีพ
ของตกแต่งปีใหม่อื่นๆ ที่สำคัญ
- ชิเมะคาซาริ (しめ飾り): เครื่องประดับที่ทำจากเชือกฟางข้าวและแขวนไว้เหนือประตู หน้าที่ของมันคือเป็นเครื่องหมายแสดงพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์เพื่อต้อนรับเทพเจ้าและเพื่อขับไล่วิญญาณร้าย
- คางามิ โมจิ (鏡餅): เครื่องบูชาสำหรับเทพเจ้าที่ประกอบด้วยโมจิก้อนกลมสองก้อนซ้อนกัน โดยมีส้มเปรี้ยว (ไดได) วางอยู่ด้านบน โดยปกติจะวางไว้ที่แท่นบูชาในบ้าน
สรุป
คะโดมัตสึไม่ใช่แค่เครื่องประดับ แต่เป็นสัญลักษณ์ที่อุดมไปด้วยความหมายและประวัติศาสตร์ นี่คือวิธีการที่ชาวญี่ปุ่นต้อนรับปีใหม่ด้วยความหวังและสำนึกในบุญคุณ การทำความเข้าใจธรรมเนียมนี้จะช่วยให้คุณมีความเข้าใจที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นเกี่ยวกับวัฒนธรรมญี่ปุ่น หากคุณอยู่ในญี่ปุ่นในช่วงเทศกาลปีใหม่ อย่าพลาดโอกาสที่จะสังเกตการตกแต่งที่สวยงามเหล่านี้!
